Wilt u meer lezen over het onderzoek naar Teamperformance, dan bent u door een foute link hier terecht gekomen. Klik hier voor het onderzoek.

Deze week verbrak Shell haar contract met Odfjell. Daarmee komt het voortbestaan van het opslagbedrijf in gevaar en staan driehonderd arbeidsplaatsen op de tocht. Afgezien daarvan blijft door de aanhoudende stroom negatief nieuws, ook de imagoschade voor de sector groeien. Het is de hoogste tijd om van deze kwestie een kans te maken voor de sector. Dat kan als de chemie haar krachten bundelt en ketenaansprakelijkheid opzet voor procesveiligheid. Of simpel gezegd: als chemiebedrijven ook verantwoordelijkheid nemen voor wat er ‘buiten het hek’ gebeurt.

De handschoen zélf oppakken

Discussies in de media richten zich op falend toezicht, op de BRZO-wetten, op actuele en nieuwe bezuinigingen bij inspectiediensten en sluiten af met de roep om ‘strengere maatregelen en meer controles’. Het intensiveren van een dergelijk kat-en-muisspel helpt echter geen van de betrokken partijen. Noch de overheid noch de bedrijven zitten te wachten op de extra kosten die meer controles en regels met zich meebrengen. En de veiligheid is er ook niet wezenlijk mee gediend. De roep om controle is wel begrijpelijk, maar als de sector slim is, laat hij dat niet aan anderen over, maar pakt hij die handschoen zélf op.

Veel chemiebedrijven zijn namelijk klant van elkaar. Ze hebben verstand van elkaars business én invloed op elkaar door het onderlinge economische verkeer. Binnen chemiebedrijven bestaat – een enkeling daargelaten – al veel aandacht voor veiligheid, gezondheid en duurzaamheid. Op dit gebied vinden er regelmatig vrijblijvend uitwisselingen van kennis en ervaring plaats. In het Deltalinqs-platform bijvoorbeeld, waar veel Rotterdamse bedrijven bij zijn aangesloten. Uitgangspunt is echter de verantwoordelijkheid die men voelt voor de veiligheid binnen het eigen hek. De volgende stap op de ladder van verantwoord ondernemen is dat bedrijven verantwoordelijkheid nemen voor de veiligheid en het imago van de branche als geheel en elkaar daarop aanspreken. Er is reden genoeg voor, zoals de kwesties Chemie-Pack en Odfjell leren, omdat de branche collectief last heeft van de wanprestaties van een enkeling.

Ketenverantwoordelijkheid

Op het gebied van arbeidsveiligheid bestaat een dergelijk mechanisme al. Medewerkers van aannemers die op locaties van chemiebedrijven werken, moeten zijn gecertificeerd en hun veiligheidsprestaties zijn ondergebracht in contracten met bonus-malusconstructies. Daarnaast overleggen de directies van de aannemers- en chemiebedrijven regelmatig over hoe er nog veiliger kan worden gewerkt. Het omgekeerde komt ook voor. Als veiligheidsprestaties onder de maat blijven worden contracten met aannemers beëindigd.

Binnen het eigen hek zorgen de chemiebedrijven er dus voor dat mensen van “buiten” goed zijn gekwalificeerd om veilig te werken aan hun installaties. Daarbij reiken ze nadrukkelijk over de organisatorische grenzen van hun eigen bedrijf. Een vorm van ketenverantwoordelijkheid dus.

Inspecteurs worden bondgenoten

Het zou een krachtig signaal uit de sector zijn én zijn belangen dienen als bedrijven, op het gebied van procesveiligheid, ook een stap in de richting van ketenverantwoordelijkheid zouden nemen. Partijen kunnen met elkaar het niveau van procesveiligheid contractueel vastleggen, bij elkaar inspecties uitvoeren en elkaar aanspreken op ondermaats presteren. Dan is het ook denkbaar dat contracten worden beëindigd wanneer de voortgang te beperkt is en er risico’s ontstaan voor mens en milieu. Bijkomend voordeel is dat de inspecteurs van de overheid bondgenoten worden.

Of een gevoel van verantwoordelijkheid voor de veiligheid en het imago van de branche een rol heeft gespeeld bij Shell in het opzeggen van het contract met Odfjell weten we niet. Maar voor de branche kan dit een signaal zijn om zelf de rotte appels uit de chemiemand te krijgen en te houden.