Staan groei- of efficiency doelstellingen verbetering van veiligheid in de weg?

Elke bestuurder van een (petro) chemische installatie staat voor de uitdaging om de prestaties van zijn of haar bedrijf substantieel te verbeteren onder toenemende druk van onder andere concurrentie uit lage lonen landen, wetgeving en schaarste op de arbeidsmarkt. Vanuit een bepaald perspectief lijkt het de zoveelste verbeterslag om nog meer tonnen tegen nog minder kosten te produceren. Maar ergens voelt het ook wel alsof je rijdt met de handrem erop, maar dat zeggen, voelt als vloeken in de kerk; je ziet mogelijkheden genoeg.

Veiligheid speelt in dit speelveld een belangrijke rol. Minder mensen in de installatie, hogere productiecijfers, meer regels en procedures lijken direct tot gevolg te hebben dat je hogere risico’s loopt. Alleen moet dat wel op die manier? En zo ja, is er dan geen manier om dezelfde performance verbetering te halen met dalende risico’s?

Operational Excellence is het antwoord. Veelal wordt deze term gebruikt als kapstok voor alles wat te maken heeft met hogere productiecijfers en minder kosten. Daarnaast blijft er vaak een apart plekje voor veiligheid; veiligheid wordt dan als doelstelling apart van Operational Excellence genoemd, mede vanwege de enorme druk die erop staat vanuit media, overheid en publieke opinie.

Veiligheidsprogramma’s worden meestal gestart en uitgevoerd op basis van het aantal incidenten en ongevallen. Als de veiligheidsstatistieken tegenvallen of verbeterd moeten worden, dan wordt er een veiligheidsprogramma opgetuigd. Deze investering levert een korte termijn verbetering op, maar beklijft niet. Het zorgt niet voor een structurele verandering omdat het de onderliggende oorzaken onaangeroerd laat. De onderliggende oorzaken zijn divers en soms niet eens direct veiligheidsgerelateerd.

Veiligheid zal nooit optimaal zijn als het een doel op zich is en als een losstaand gebied benaderd wordt. Veiligheid als nummer 1 doelstelling conflicteert direct met het financieel bedrijfsresultaat. Als je veiligheid daarentegen kunt zien als middel om Operational Excellence te bereiken, is dat conflict weg. Toonaangevende bedrijven in de procesindustrie (o.a. Dow, Dupont) gebruiken veiligheid als ingang tot Operational Excellence. Zij streven naar Operational Excellence waarbij veiligheid en efficiency hand in hand gaan en een voorwaarde zijn voor succes.

Waar gaat Operational Excellence eigenlijk over?
Het gaat over als team uitblinken in wat je doet, de drang om continu te verbeteren, doelgericht denken en handelen, leren van fouten, en effecten van fouten beperken. Operational Excellence maakt geen onderscheid tussen efficiency en veiligheid. Het gaat over steeds beter worden in de dingen die je doet en de doelen die je nastreeft.

Bedrijven die Operational Excellence nastreven, hebben niet alleen economische incidenten, maar ook ongevallen in financiële termen en consequenties voor het imago weten uit te drukken. Dit zorgt ervoor dat het managen van alle risico’s op een eenduidige en transparante manier gedaan wordt. Dit geldt zowel voor de kans op een ongewenste trip van de installatie als voor de kans op een spil of blootstelling aan chemicaliën.

Het verschuiven van veiligheid als nummer 1 doelstelling naar een plaats binnen Operational Excellence is als het ware de handrem eraf halen en weer op snelheid komen. Het richt de aandacht weer op de daadwerkelijke einddoelstelling van een bedrijf, namelijk het opereren van een business op een gezonde manier! En nogmaals, veiligheid is daarin een randvoorwaarde, geen doelstelling op zich.